دروس آموزش ترجمه و مفاهیم قرآن کریم سوره نساء آیات آیات ۱۰۱ تا ۱۲۶- استاد حمید صفار هرندی

دروس ترجمه و مفاهیم قرآن کریم
-------------------------------------
درس ۱۸۸
آیات ۱۰۱تا ۱۰۳
استاد حمید صفار هرندی
..............................
بسم الله الرحمن الرحيم
وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِينًا.(۱۰۱) وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا.(۱۰۲) فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا.(۱۰۳)
ترجمه کلمه های آيات درس:
ضَرَبْتُمْ: سفر می کنيد(سفر کرديد)، مسافرت می کنيد(مسافرت کرديد)
لَيْسَ: نيست
جُنَاح: گناه
أَنْ تَقْصُرُوا: که کوتاه کنيد
خِفْتُمْ: بترسيد(ترسيديد)
أَنْ يَفْتِنَ: که آزار کنند، که فتنه کنند
كَانُوا: می باشند، هستند(بودند)
عَدُوّ: دشمن، دشمنان
كُنْتَ: باشی(بودی)
أَقَمْتَ: برپا‎کنی(بر‎پا‎کردی)
فَلْتَقُمْ(فَ+لِتَقُمْ): پس بايد بايستند(پس بايد بايستد)
طَائِفَة: گروه، دسته
وَلْيَأْخُذُوا(وَ+لِيَأْخُذُوا): و بايد بگيرند
أَسْلِحَة: جمع«سِلاح: سلاح، جنگ افزار
سَجَدُوا: سجده می کنند(سجده کردند)، به سجده می روند(به سجده رفتند)
فَلْيَكُونُوا(فَ+لِيَكُونُوا): پس بايد باشند
وَرَاء: پشت
وَلْتَأْتِ(وَ+لِتَأْتِ): و بايد بيايند(و بايد بيايد)
أُخْرَى: ديگر
لَمْ يُصَلُّوا: نماز نخوانده اند، نماز نگزارده اند
فَلْيُصَلُّوا(فَ+لِيُصَلُّوا): پس بايد نماز بخوانند، پس بايد نماز بگزارند
حِذْر: آمادگی
وَدَّ: دوست دارند، دوست داشتند(دوست داشت)
لَوْ: که، اين که
تَغْفُلُونَ: غافل شويد
أَمْتِعَة: جمع«مَتاع: کالا، ساز‎و‎برگ»
يَمِيلُونَ: هجوم آورند، بتازند
مَيْلَة: هجوم، تاخت
وَاحِدَة: يک
أَذًى: اذيت، آزار
مَطَر: باران
أَوْ: يا
كُنْتُمْ: باشيد(بوديد)
مَرْضَى: جمع«مَريض: بيمار، مريض»
أَنْ تَضَعُوا: که بگذاريد، که زمين بگذاريد
خُذُوا: بگيريد، برگيريد
أَعَدَّ: آماده کرده است
مُهِين: خوار‎کننده
قَضَيْتُم: به پايان رسانديد
اذْكُرُوا: ياد کنيد
قِيَام: جمع«قائم: ايستاده»
قُعُود: جمع«قاعِد: نشسته»
جُنُوب: جمع«جَنب: پهلو»
اطْمَأْنَنْتُمْ: ايمن شُديد، آسوده خاطر شُديد، آرامش يافتيد
أَقِيمُوا: به پا کنيد
كِتَاب: فريضه
مَوْقُوت: زمان‎دار
نکات مناسب برای ترجمه آيات درس:
۱. «فيهم»: در (ميان) آنها.
۲. «من ورائکم»: پشت سر شما.
۳. «حِذر» به معنای ادوات تکميلی مانند سپر و زره نيز است.
۴. «ميلة واحدة»: هجومی يک باره.
۵. «قياماً و قعودا»؛ در حالی که ايستاده ايد و نشسته ايد/در حالی که ايستادگانيد و نشستگانيد.

--------------------------------------------------------

بسم الله الرحمن الرحيم
آيات درس قبل و ترجمه آن:
وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِينًا (۱۰۱) وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا (۱۰۲) فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا (۱۰۳) و هنگامی که سفر می کنيد در زمين، پس نيست بر شما، که کوتاه کنيد از نماز اگر بترسيد که آزار کنند شما را کسانی که کافر شدند؛ قطعاً کافران می باشند برای شما دشمنانی آشکار.(۱۰۱) و هنگامی که باشی درميان آنان(در میدان جنگ)، پس برپاکنی برای آنها نماز را، پس بايد بايستند گروهی از آنان با تو و بايد بگيرند جنگ افزارهايشان را، پس هنگامی که سجده می کنند بايد باشند پشت سر شما، و بايد بيايند گروه ديگری که نماز نخوانده اند، پس بايد نماز بخوانند با تو و بايد بگيرند آمادگی‎شان و جنگ افزارهايشان را، دوست دارند کسانی که کافر شدند که غافل شويد از جنگ افزارهايتان و کالاهايتان پس هجوم بياورند به شما هجومی يکباره، و نيست گناهی بر شما اگر باشد با شما آزاری از باران يا باشيد بيمار/بيمارانی، که زمين بگذاريد جنگ افزارهايتان را و برگيريد آمادگی تان را؛ قطعاً خداوند آماده کرد برای کافران، عذابی خوار‎کننده.(۱۰۲) پس هنگامی که به پايان رسانديد نماز را پس ياد کنيد خدا را در حالی که ايستاده ايد و نشسته ايد و بر پهلوهايتان، پس هنگامی که آسوده خاطر شُديد، پس به پا داريد نماز را، قطعاً نماز می باشد بر مؤمنان، فريضه ای زماندار.(۱۰۳)
مفهوم آيات:
در آيه ۱۰۱ می فرمايد: وقتی به مسافرت می رويد، اگر ترسيديد کافران آزارتان دهند نماز خود را شکسته بخوانيد. اینک این سؤال مطرح می شود که اگر کافران آزارتان نمی دادند نمازتان را نباید شکسته بخوانيد؟
فقها این مفهوم را مورد بحث قرار داده اند. بسياری از مفسران نیز گفته اند که قید "ترسیدن" را برای اين آورده که بسیاری از اوقات مسافرت های مؤمنان در ابتدای اسلام با تهديد کافران مواجه بوده است. اما این قید، قيد احترازی نيست يعنی معنايش اين نيست که اگر ترسيديد به شما حمله کنند نمازتان را شکسته بخوانيد، اما اگر نترسیدید لازم نيست نمازتان را شکسته بخوانيد، بلکه اين، قيد توضيحی است؛ یعنی اگر خطر حمله به شما هم نباشد، به سبب اينکه مسافريد بايد نمازتان را شکسته بخوانيد.
بعضی از فرق اسلامی می گويند: خداوند در اين آيه بیان می دارد که در حال سفر، عيبی ندارد نمازتان را شکسته بخوانيد، پس اگر دلتان خواست می توانید شکسته نخوانيد. اما فقهای شيعه می گويند مفهوم آيه اين نيست، بلکه اينجا شبهه ای بوده که آيا می شود نماز را شکسته خواند یا نه؟ قرآن می فرمايد: بله می شود و بايد نماز را شکسته خواند. آيه در حقيقت در مقام اين است که افراد تصور کرده اند که شکسته خواندن نماز، حرام است و قرآن می فرمايد حرام نيست، و این مطلب هم با مباح بودن و هم با وجوب می سازد؛ یعنی نه تنها حرام نيست بلکه واجب است که نمازتان را شکسته بخوانيد. به اين موضوع در علم اصول "امر عند توهم الحظر" می گويند، يعنی توهم اين است که شايد نماز شکسته جايز نباشد و از این جهت می فرمايد: خير، اشکال ندارد و می توانيد شما اين کار را انجام دهيد، بلکه بايد اين کار را انجام دهيد.
آيه ۱۰۲ درباره نماز خوف و مطارده است. نماز خوف و مطارده همان نماز فريضه است که در ميدان نبرد خوانده می شود و دو رکعت است که بايد به جماعت خوانده شود. امام جماعت نماز را آغازمی کند، گروهی از رزمندگان به نبرد و حفاظت از جبهه می پردازند و گروهی اقتدا می کنند. آنان رکعت اول را با امام به جماعت می خوانند، امام بعد از رکعت اول می نشيند و اين گروه اقتدا کننده، رکعت دوم را به صورت فرادی می خوانند و سلام نماز را می دهند و گروه ديگری که در حال جنگيدن بودند، جای آنان را می گيرند و در رکعت دوم امام رکعت

-----------------------------------------------

درس ۱۸۹
آیات ۱۰۴ تا ۱۰۹
استاد حمید صفار هرندی
ّ................ّ. ..............
بسم الله الرحمن الرحيم
وَلا تَهِنُوا فِي ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لا يَرْجُونَ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (۱۰۴) إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ وَلَا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا (۱۰۵) وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا (۱۰۶) وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا (۱۰۷) يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لا يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا (۱۰۸) هَا أَنْتُمْ هَؤُلَاءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَمَنْ يُجَادِلُ اللَّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا (۱۰۹)
ترجمه کلمه های آيات درس:
لا تَهِنُوا: سست نشويد
ابْتِغَاء: جست و جو، جستن، طلب کردن
تَكُونُوا تَأْلَمُونَ: درد و رنج می بريد، درد می کشيد
يَأْلَمُونَ: درد و رنج می برند، درد می کشند
تَأْلَمُونَ: درد و رنج می بريد، درد می کشيد
تَرْجُونَ: اميد داريد
لا يَرْجُونَ: اميد ندارند
لِتَحْكُمَ: تا حکم کنی، تا داوری کنی
أَرَاكَ(اری+کَ): نشان داد به تو
لَا تَكُنْ: نباش، مباش
خَائِنِينَ: جمع«خائن: خيانتکار»
خَصِيم: مدافع
اسْتَغْفِر: آمرزش بخواه، مغفرت بخواه، طلب مغفرت کن، طلب آمرزش کن
لَا تُجَادِلْ: دفاع نکن، دفاع مکن
يَخْتَانُونَ: خيانت می کنند، خيانت می ورزند
لَا يُحِبُّ: دوست نمی دارد، دوست ندارد
خَوَّان: خيانت پيشه
أَثِيم: گناهکار، گنهکار
يَسْتَخْفُونَ: پنهان می دارند، مخفی می دارند
يُبَيِّتُونَ: شبانه تدبير می کنند
لا يَرْضَى: راضی نیست، خشنود نیست
مُحِيط: احاطه کننده
هَا: آگاه باشيد، هان
هَؤُلَاءِ: اينان
جَادَلْتُمْ: دفاع کرديد
يُجَادِلُ: دفاع کند
أَمْ: يا
يَكُونُ: می باشد
وَكِيل: نگاهبان، نگهبان، کارساز
نکات مناسب برای ترجمه آيات درس:
۱. «فی ابتغاء القوم»: در جست و جوی گروه(کافران).
۲. «بما اراک الله»؛ «بِ» دراينجا باء استعانت و به معنای «به وسيله، با» می باشد: به وسيله آنچه نشان داد به تو خداوند.
۳. «و هو معهم»؛ «و» حاليه و به معنای «در حالی که» است.
۴. «ما لا يرضی»: آنچه را که راضی نيست(خدا).
۵. «من يجادل الله»: چه کسی دفاع می کند (در‎برابر) خدا.

-----------------------------------------------------------------------
درس ۱۹۰
آیات ۱۱۰ تا ۱۱۳
استاد حمید صفار هرندی
ّ................ّ. ..............
بسم الله الرحمن الرحيم
وَمَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَحِيمًا (۱۱۰) وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (۱۱۱) وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا (۱۱۲) وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا (۱۱۳)
ترجمه کلمه های آیات درس:
يَعْمَلْ: انجام دهد
سُوء: بدی، کاربد
يَظْلِمْ: ستم کند
يَسْتَغْفِر: آمرزش بخواهد، طلب آمرزش کند، مغفرت بخواهد، طلب مغفرت کند
يَجِد: می يابد
يَكْسِبْ: انجام دهد، به دست آورَد
يَرْمِ: متهم کند
بَرِيء: بی گناه
احْتَمَلَ: بر دوش گرفته است
بُهْتَان: تهمت، بهتان
لَ: حتماً
هَمَّتْ: تصميم گرفته بودند، تصميم می گرفتند
طَائِفَة: گروه
أَنْ يُضِلُّوكَ: که گمراه کنند تو را
مَا يُضِلُّونَ: گمراه نمی کنند
مَا يَضُرُّونَكَ: ضرر نمی رسانند به تو
أَنْزَلَ: فروفرستاد، نازل کرد
عَلَّمَكَ: تعليم داد به تو، آموخت به تو
لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ: نمی دانستی
نکات مناسب برای ترجمه آيات درس:
۱.«يکسب»؛ معنای اين کلمه «به دست می آورد، کسب می کند» است ولی در مواردی مانند آيه اين درس، بهتر و واضح‎تر است که آن را «انجام می دهد» معنا نمود.
۲.«يرمِ به»؛ «ب» در اينجا، باء استعانت و به معنای «به وسيله، با» می باشد: متهم کند به وسيله آن.
۳.«مِن شيء»؛ «مِن» را در اينجا «هيچ» معنا کنيد: هيچ چيزی.

----------------------------------------------------
بسم الله الرحمن الرحيم
آيات درس قبل و ترجمه آن:
وَلا تَهِنُوا فِي ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لا يَرْجُونَ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (۱۰۴) إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ وَلَا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا (۱۰۵) وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا (۱۰۶) وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا (۱۰۷) يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لا يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا (۱۰۸) هَا أَنْتُمْ هَؤُلَاءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَمَنْ يُجَادِلُ اللَّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا (۱۰۹) و سست نشويد در جست و جوی قوم(کافر)؛ اگر درد و رنج می بريد پس قطعاً آنها درد و رنج می برند همچنان که درد و رنج می بريد و امید داريد از خدا آنچه را که اميد ندارند و می باشد خداوند دانای باحکمت.(۱۰۴) قطعاً ما فروفرستاديم به سوی تو کتاب را بحق تا حکم کنی میان مردم به وسيله آنچه نشان داد به تو خداوند و نباش برای خيانتکاران، مدافع.(۱۰۵) و آمرزش بخواه از خدا، قطعاً خداوند می باشد آمرزنده مهربان.(۱۰۶) و دفاع نکن از کسانی که خيانت می کنند به خودشان، قطعاً خداوند دوست نمی دارد کسی را که باشد خیانت پيشه و گنهکار.(۱۰۷) پنهان می دارند از مردم و پنهان نمی دارند از خداوند درحالی که او با آنهاست هنگامی که شبانه تدبير می کنند آنچه را که راضی نيست(خدا) از سخن و می باشد خدا به آنچه انجام می دهد احاطه کننده است.(۱۰۸) آگاه باشيد! شما اينان هستيد که دفاع کرديد از آنها در زندگی دنيا، پس چه کسی دفاع می کند (دربرابر) خدا از آنها در روز قيامت؟ يا چه کسی می باشد بر آنها نگاهبان؟(۱۰۹)
مفهوم آيات:
نقل شده است که شأن نزول آيه ۱۰۴ ، غزوه تلخ و بدفرجام احد است که پس از آن، دشمن برای تضعيف روحيه مسلمانان به بت های خود می نازيد و برای ادامه نبرد در بدر صغری رجز می خواند و پيامبر صلی الله عليه و آله يارانش را به پاسخگویی به ياوه های مشرکان فراخواند و پس از رسيدن به مدينه دستور حرکت برای تعقيب دشمن داد. خداوند در اين آيه، مسلمانان را از هرگونه نااميدی و سستی برحذر می دارد و به آنان روحيه می دهد و می فرمايد: دشمن را رها نکنيد و به تعقيب او بپردازيد؛ نگوييد که آنها به ما ضربه سنگينی وارد کرده اند زيرا همانگونه که شما از جنگ خسارت ديده ايد و درد و رنج جراحات و خرابی های نبرد را احساس می کنيد آنها نيز خسارت ديده اند و از سختی ها و فشارها و خشونت های جنگ، رنجديده اند؛ با اين تفاوت که شما به تکيه گاهی نظر داريد که همه جهان هستی در اختيار اوست درحالی که آنها بی کس و کارند و به مشتی چوب و سنگ و باورهای خرافی دل خوش داشته اند. در شأن نزول آيه ۱۰۵و ۱۰۶ نقل شده كه مردی از طايفه نسبتا معروف «بنى ابيرق » شمشير و زره و مقدارى از مواد غذايى را از خانه مسلمانى به نام «رفاعه» سرقت کرد، «قتاده» فرزند برادر او كه از مجاهدان بدر بود ماجرا را به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله گزارش كرد.
برادران سارق وقتى باخبر شدند، از سخنور قبيله خود خواستند که با جمعی نزد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بروند و با گزارش نادرست و فریبکاری، سارق را تبرئه كنند، و قتاده را به بهتان زدن متهم کنند. پيامبر صلّى اللّه عليه و آله براساس قوانين قضايی اسلام در باره شهادت، حکم به ظاهر نمود و شهادت آنان را پذيرفت و قتاده بيگناه، محکوم شد! پس از آن، دو آيه ياد شده بر پيامبر صلی الله عليه و آله نازل شد و دستورالعملی برای همه قضات بيان نمود. پس از نزول آيه، پيامبر صلی الله عليه و آله خائنان را مورد سرزنش شديد قرار داد. دراين آيه به پيامبر صلی الله عليه و آله فرموده است که بايد قضاوت بر اساس آموزه های قرآن باشد و هشدار داده است که مبادا در روند دادرسی از خائنان حمايت و دفاع کنی و البته بدين معنا نيست که رسول خدا به چنين گناهی آلوده شده يا می شود بلکه اين هشدار به همه قضات است که اگر دروغ بودن شهادت برای شما ثابت شد، هرگز چشم پوشی نکنيد و حق را زير پا نگذاريد. در آيه ۱۰۷ تأکيد می فرمايد که خائنان به خود خیانت می کنند و اينان را مورد حمايت و دفاع قضایی قرار مده. آنگاه در آيه ۱۰۸ اين خيانتکاران را چنين توصیف می کند که از افشای کار زشت خود نزد مردم شرم دارند و آن را پنهان می کنند ولی از خدا شرم نمی کنند و در محضر او هنگامی که شبانه گرد هم می آيند و تدبير می کنند، باهم تبانی می کنند که سخنی را بگويند که مورد رضايت خداوند نيست! در آيه ۱۰۹ خداوند خطاب به طایفه سارق می فرمايد که برفرض از آنان در دنيا دفاع کنيد و هدفتان تأمين شود، در آخرت و محکمه الهی چه کسی می تواند در برابر خداوند از آنها دفاع کند؟!

----------------------------------------------------------------------------------------------------
درس ۱۹۰
آیات ۱۱۰ تا ۱۱۳
استاد حمید صفار هرندی
ّ................ّ. ..............
بسم الله الرحمن الرحيم
وَمَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَحِيمًا (۱۱۰) وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (۱۱۱) وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا (۱۱۲) وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا (۱۱۳)
ترجمه کلمه های آیات درس:
يَعْمَلْ: انجام دهد
سُوء: بدی، کاربد
يَظْلِمْ: ستم کند
يَسْتَغْفِر: آمرزش بخواهد، طلب آمرزش کند، مغفرت بخواهد، طلب مغفرت کند
يَجِد: می يابد
يَكْسِبْ: انجام دهد، به دست آورَد
يَرْمِ: متهم کند
بَرِيء: بی گناه
احْتَمَلَ: بر دوش گرفته است
بُهْتَان: تهمت، بهتان
لَ: حتماً
هَمَّتْ: تصميم گرفته بودند، تصميم می گرفتند
طَائِفَة: گروه
أَنْ يُضِلُّوكَ: که گمراه کنند تو را
مَا يُضِلُّونَ: گمراه نمی کنند
مَا يَضُرُّونَكَ: ضرر نمی رسانند به تو
أَنْزَلَ: فروفرستاد، نازل کرد
عَلَّمَكَ: تعليم داد به تو، آموخت به تو
لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ: نمی دانستی
نکات مناسب برای ترجمه آيات درس:
۱.«يکسب»؛ معنای اين کلمه «به دست می آورد، کسب می کند» است ولی در مواردی مانند آيه اين درس، بهتر و واضح‎تر است که آن را «انجام می دهد» معنا نمود.
۲.«يرمِ به»؛ «ب» در اينجا، باء استعانت و به معنای «به وسيله، با» می باشد: متهم کند به وسيله آن.
۳.«مِن شيء»؛ «مِن» را در اينجا «هيچ» معنا کنيد: هيچ چيزی.

------------------------------------------------
بسم الله الرحمن الرحيم
آيات درس قبل و ترجمه آن:
وَمَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَحِيمًا (۱۱۰) وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (۱۱۱) وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا (۱۱۲) وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا (۱۱۳) و هرکس انجام دهد بدی ای را/کار بدی را، يا ستم کند به خودش، سپس آمرزش بخواهد از خدا، می يابد خدا را بسيار آمرزنده و مهربان.(۱۱۰) و هر کس انجام دهد گناهی را، پس جز اين نیست که انجام می دهد آن را بر(ضد) خودش و می باشد خدا دانای باحکمت.(۱۱۱) و هر کس انجام دهد خطايی يا گناهی را سپس متهم کند به وسيله آن بی گناهی را، پس قطعاً بردوش گرفته است تهمت و گناهی آشکار را.(۱۱۲) واگر نبود فضل خدا بر تو و رحمت او، حتماً تصميم گرفته بودند گروهی از آنها که گمراه کنند تو را، و گمراه نمی کنند مگر خودشان را و ضرر نمی رسانند به تو هيچ چيزی را و نازل کرد خدا بر تو کتاب آسمانی و حکمت را و تعليم داد به تو آنچه را که نمی دانستی و می باشد فضل خدا بر تو بزرگ.(۱۱۳)
مفهوم آيات:
خداوند در آيه ۱۱۰به کسانی که مرتکب بدی يا ستم به خود شده اند، مژده می دهد که اگر از خداوند آمرزش بخواهند، آمرزش او شامل حال آنان خواهد شد. درآيه ۱۱ می فرمايد: کسی که گناه می کند، در حقيقت برضدّ خود اقدام کرده است و به اصطلاح عامیانه، دود آن در چشم خودش خواهد رفت. آنگاه در آيه ۱۱۲ به کسانی که کار زشت خود را به بهتان و تهمت بر گردن ديگرانمی اندازند هشدار می دهد و می فرمايد: تهمت و گناه، باری سنگين است که بر دوش آنان خواهد بود و در پیشگاه خداوند به سبب آن محکوم خواهند شد و مورد عذاب الهی قرار خواهند گرفت.
علامه طباطبايی«ره» آيه ۱۱۳ را دليل بر عصمت پيامبر می داند می فرمايد: اين لطف خدا بود که جلوی نفوذ معنوی دشمنان را در تو گرفت. آنها با سخنانشان قصد انحراف تو را داشتند، ولی خود را گمراه کردند؛ زيرا سخنان آنها در تو اثری نمی کرد. چه سرّی است که توطئه های اينان برای پيامبر کشف می شود؟ چرا او منحرف نمی شود و از خطا و گناه مصون است؟ برای اينکه عالم است و کسی که علم داشته باشد، خطاکار نيست؛ زيرا خطا برای کسی است که حق را نداند. قرآن می فرمايد: ای پيامبر! تو چون دانا هستی، اشتباه نمی کنی و دانش تو از تعليم الهی و کتاب و حکمت است (وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ) آن چيزی را که امکان نداشت از کسی در دنيا بياموزی، خدای تعالی آن را به تو آموخت و بدين سبب همه حقايق عالم را به وضوح می بينی و هرگز خطا نمی کنی. وقتی اينها قصد انحراف تو را می کنند، به وضوح بطلان سخنانشان را می بينی، از‎این رو انجام نمی دهی و اين همان عصمت است. معصوم بودن يعنی کسی به سبب علم به حقايق عالم، مصون از هرگونه خطا و گناه باشد.
------------------------------------------------------
درس ۱۹۱
آیات ۱۱۴ تا ۱۱۶
استاد حمید صفار هرندی
بسم الله الرحمن الرحيم
لا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلاَّ مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا (۱۱۴) وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (۱۱۵) إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا (۱۱۶)
كَثِير: بسيار، خیلی
نجوی: نجوا، سخن ‎درگوشی
أَمَرَ: فرمان بدهد، فرمان دهد(فرمان داد)
صَدَقَة: صدقه
مَعْرُوف: کار خوب
إِصْلاح: اصلاح، اصلاح کردن
يَفْعَلْ: انجام دهد
ابْتِغَاء: طلب، به دست آوردن، جستن
مَرْضَاة: رضايت، خشنودی
سَوْفَ نُؤْتِي: خواهيم داد
يُشَاقِق: مخالفت کند
تَبَيَّنَ: آشکار شد
هُدَى: هدایت
يَتَّبِعْ: پيروی کند
نُوَلِّهِ(نُوَلِّ+هِ): می گردانيم او را
تَوَلَّى: روی کرده است(روی کرد)
نُصْلِهِ(نُصْلِ+هِ): وارد می‎کنيم او را
سَاءَتْ: چه بد است!
مَصِير: بازگشتگاه، بازگشت
أَنْ يُشْرَكَ: که شرک ورزيده شود
دُونَ: کمتر
يُشْرِكْ: شرک بورزد
ضَلَّ: گمراه شده است(گمراه شد)
ضَلَال: گمراه
بَعِيد: دور
نکات مناسب برای ترجمه آيه های درس:
۱.«لاخير في کثير من نجواهم»:
نيست خوبی ای در بسياری از سخن(های) درگوشی آنها.
۲.«الا من امر بصدقة»: مگر(سخن درگوشی) کسی که فرمان بدهد به صدقه ای.
۳. ابتغاء مرضاة الله»؛ ابتغاءَ از نظر دستور زبان عربی مفعول له است و در ترجمه، پيش از آن «برای» يا «به خاطر» می آوريم: برای طلب رضايت خدا/ به خاطر طلب رضايت خدا.
۴. «من يشاقق الرسول»: هرکس مخالفت کند با پيامبر.
۵. «نُولِّه ما تَولّی»: می گردانيم او را (به سمت) آنچه روی کرده است.
۶. «ساءت مصيراً»: چه بد بازگشتگاهی است!
--------------------------------------------------------------------------------------
بسم الله الرحمن الرحيم
آيات درس قبل و ترجمه آن:
لا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلاَّ مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا (۱۱۴) وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (۱۱۵) إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا (۱۱۶) نيست خوبی ای در بسياری از سخن(های) درگوشی آنها مگر(سخن درگوشی) کسی که فرمان بدهد به صدقه ای يا کار خوبی يا اصلاح ميان مردم، و هرکس انجام دهد آن را برای طلب رضايت خدا، پس خواهيم داد به او پاداشی بزرگ.(۱۱۴) و هرکس مخالفت کند با پيامبر پس از آنکه آشکار شد برای او و پیروی کند غیر راه مؤمنان را، می گردانيم او را (به سمت) آنچه روی کرده است و وارد می کنيم او را در جهنم و چه بد بازگشتگاهی است!(۱۱۵) قطعاً خداوند نمی آمرزد که شرک ورزيده شود به او و می آمرزد آنچه کمتر از آن است برای هر کس که بخواهد و هرکس شرک بورزد به خدا پس قطعاً گمراه شده است گمراهی دوری.(۱۱۶)
مفهوم آيات:
نجوا و درگوشی صحبت کردن کار پسنديده ای نيست و معمولاً سبب رنجش انسان‎ها می شود. در آيه۱۰سوره مجادله می خوانيم: (إِنَّما النَّجوی مِنَ الشَّيطانِ)؛ نجوا از شيطان است. و در آيه ۱۱۴(آيه مورد بحث) می فرمايد:(لا خَيْرَ في‏ كَثيرٍ مِنْ نَجْواهُمْ) چرا که بسياری از نجواها باعث سوء ظن نسبت به يکديگر می شود. البته با اين که در بيشتر موارد نجوا کار بدی است، اما گاهی اوقات برخی کارها آنقدر مهم است که خداوند برای آنها نجوا را تجويز می کند. مثلاً برای امر کردن کسی به صدقه، اگر در حضور جمع با صدای بلند به او بگوييم، باعث اهانت به او می شود، می توانيم اين مسأله را درگوشی با او در ميان بگذاريم. همچنين ممکن است برای جلوگيری از ريختن آبروی کسی، او را به صورت در گوشی امر به معروف کنيم و يا گاهی برای اصلاح بين مردم ضروری است که مطالبی را درگوشی به طرف های درگير بگوييم، قرآن در اين موارد، نجوا را تجويز می کند. البته توصيه شده که در بيشتر اوقات نجواها را ترک کنيد، چرا که معمولاً نجوا اگر نجوای مباح هم باشد، آثارش خوب نيست.
در آيه ۱۱۵ به کسانی که با پيامبر به مخالفت برمی خيزند، به شدت هشدار می دهد و می فرمايد: چنين ستيزه جويانی را به سوی پرتگاهی که خودشان برای آن تلاش می کنند، رهنمون می شويم و پايان کارشان جهنم است که بد بازگشتگاهی است. در آيه ۱۱۶ گناه شرک به خدا را نابخشودنی می داند و گناهانی جز آن را قابل بخشش برای بندگانی که واجد شرايط شمول مغفرت هستند، می شمارد. بنابراين اگر کسی با شرک بميرد، همه راه ها برای آمرزش او بسته خواهد بود ولی اگر باگناه ديگری بميرد و توفيق توبه نيابد، ممکن است به سبب شفاعت يا ارزش اعمال خوب خود، مورد آمرزش الهی قرار گيرد
----------------------------------------------------------------

درس ۱۹۲
آیات ۱۱۷ تا ۱۲۱
استاد حمید صفار هرندی
ّ.....ّ....................................
بسم الله الرحمن الرحيم
إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِنَاثًا وَإِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَانًا مَرِيدًا (۱۱۷) لَعَنَهُ اللَّهُ وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا (۱۱۸) وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَآَمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آَذَانَ الْأَنْعَامِ وَلآَمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ وَمَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُبِينًا (۱۱۹) يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُورًا (۱۲۰) أُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَلَا يَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصًا (۱۲۱)
ترجمه کلمه های آيات درس:
إِنْ يَدْعُونَ: نمی خوانند
إِنَاث: جمع«أُنثی: جنس ماده، زن، بی اثر»
مَرِيد: سرکش
لَعَنَ: لعنت کند( لعنت کرد)
لَأَتَّخِذَنَّ(لَ+أَتَّخِذَنَّ): حتماً می گيرم
عِبَاد: جمع«عَبد: بنده»
نَصِيب: بهره، نصيب
مَفْرُوض: معيّن
لَأُضِلَّنَّهُمْ(لَ+أُضِلَّنَّ+هُمْ): حتماً گمراه می کنم آنها را
لَأُمَنِّيَنَّهُمْ(لَ+أُمَنِّيَنَّ+هُمْ): حتماً به آرزوها سرگرم می کنم آنها را
لَآَمُرَنَّهُمْ(لَ+آَمُرَنَّ+هُمْ): حتماً فرمان می دهم آنها را
فَلَيُبَتِّكُنَّ(فَ+لَ+يُبَتِّكُنَّ): پس حتماً می شکافند
آذَانَ: جمع«أُذُن: گوش»
أَنْعَام: چهارپايان
فَلَيُغَيِّرُنَّ(فَ+لَ+يُغَيِّرُنَّ): پس حتماً تغيیر دهند، پس حتماً تغيير می دهند
خَلْق: آفریدگان، مخلوقات
يَتَّخِذْ: بگيرد
وَلِيّ: سرپرست
خَسِرَ: زيان کرد، زيان ديد
خُسْرَان: زيان، زيانکاری
مُبِين: آشکار
يَعِدُ: وعده می دهد
يُمَنِّي: به آرزو سرگرم می کند
غُرُور: فریب
مَأْوَاهُمْ(مَأْوَی+هُمْ): جايگاهشان، جايگاه آنها
لَا يَجِدُونَ: نمی يابند
مَحِيص: گريزگاه
نکات مناسب برای ترجمه آيات درس:
۱. «اِن يدعون»؛ «اِن» در اينجا حرف نفی است و فعل «یدعون» را منفی می کند.
۲. «اِناثاً»: (بت هايی) بی اثر.
۳. «لَعَنه الله»؛ «لَعَنَ» را دراينجا می توان به صورت فعل دعا(نفرین) معنا کرد: لعنت کند او را خدا. و می توان آن را به صورت فعل ماضی معنا کرد: لعنت کرد او را خدا. هر دو ترجمه از نظر ما بلامانع است.
۴. «مايعِدُ»؛ «ما» نافیه است و فعل «يَعِدُ» را منفی می کند: وعده نمی دهد.

--------------------------------------------------------------------
بسم الله الرحمن الرحيم
آيات درس قبل و ترجمه آن:
إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِنَاثًا وَإِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَانًا مَرِيدًا (۱۱۷) لَعَنَهُ اللَّهُ وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا (۱۱۸) وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَآَمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آَذَانَ الْأَنْعَامِ وَلآَمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ وَمَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُبِينًا (۱۱۹) يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُورًا (۱۲۰) أُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَلَا يَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصًا (۱۲۱) نمی خوانند غير از او مگر (بت هايی) بی اثر را و نمی خوانند مگر شيطانی سرکش را.(۱۱۷) لعنت کرد او را خدا/لعنت کند او را خدا. و گفت: حتماً می گيرم از بندگانت بهره ای معيّن.(۱۱۸) و حتماً گمراه می کنم آنها را و حتماً به آرزوها سرگرم می کنم آنها را و حتماً فرمان می دهم به آنها، پس حتماً می شکافند گوش های چهارپايان را و حتماً فرمان می دهم به آنها پس حتماً تغيير می دهند آفرینش خدا را و هرکس بگيرد/برگزيند شيطان را سرپرستی به جای خدا/غير از خدا، پس قطعاً زيان کرده است زيانی آشکار.(۱۱۹) وعده می دهد به آنها و به آرزوها سرگرم می کند آنها را و وعده نمی دهد به آنها شيطان مگر فریب را.(۱۲۰) آنان جايگاهشان جهنم است و نمی يابند از آن گریزگاهی.(۱۲۱)
مفهوم آيات:
بت پرستان، پيکره هايی را می تراشيدند که منفعل و اثرپذير بودند و خود تأثيرگذار نبودند، حتی توان جلوگيری از تعرض به خود را نداشتند! در زبان عربی، «انثی» به موجود تأثيرپذير و منفعل گفته می شود و جنس ماده را از اين رو «انثی» ناميده اند که از زوج و جفت خود تأثير می پذيرد و به سبب آن، فرزند می آورد. در آيه ۱۱۷ می فرمايد: مشرکان بتان بی اثر و اثرپذير را به جای خدا و همراه خدا می خوانند و اين کار آنها پيروی از شیطان سرکش است، بنابراین، آنان شيطان را فرا می خوانند.
در آيه ۱۱۸ خداوند شیطان را خبر از لعنت شیطان و دوری او از رحمت خداوند می دهد يا او را نفرین می کند و مورد لعن قرار می دهد و از قول آن پليد رانده شده از درگاه خود چنين نقل می کند که شيطان با تأکيد خط و نشان کشيده که بهره معینی از بندگان خدا برای خود برمی گیرد و به جای بندگی خدا، آنان را به بندگی خود فرا خواهد خواند! آنگاه در آيه ۱۱۹ نحوه اغواگری و دام افکنی بر سر راه انسان ها را چنين بيان می کند: آنان را حتماً و قطعاً گمراه خواهم کرد، آنگاه به آرزوهای واهی سرگرمشان می کنم آنچنان که برای من رام شوند و فرمانم را پذيرا شوند، بنابراين به آنها امر می کنم و آنان نيز فرمانم را پذيرا می شوند و رسم خرافی شکافتن گوش شتر ۵ بار زايمان کرده را به عنوان حق و حقيقت با جديت و تعصب انجام می دهند و بدان پای بند می شوند! به آنها فرمان می دهم و به فرمان من، با نظام فطری حاکم بر جهان به ستیزه برمی خیزند و به آنچه نادرست و برخلاف نظم هستی است باورمند می شوند؛ اگر برای بهره مندی جنسی خداوند زن و مرد را آفريده، به سفارش شيطان در جنگ با نظام فطرت، گرايش به همجنس و آمیختن با او را پيشه خود می کنند و اگر خداوند ستم اقتصادی را خلاف نظام دانسته، شيطان آن را به گونه ای زینت می دهد و برای مثال ربا را همسان معامله بدون ربا در چشم او می نمایاند و ... در آيه ۱۲۰ ماهيت وعده های به ظاهر زیبای شيطان را افشا می کند و می فرمايد: وعده های شيطان از جنس فریب و دغل است. و در آيه ۱۲۱ به انسان ها هشدار می دهد که نتيجه پيروی از شيطان آتش است.
-------------------------------------------------------------------

درس ۱۹۳
آیات ۱۲۲ تا ۱۲۶
استاد حمید صفار هرندی
ّ.....ّ....................................
بسم الله الرحمن الرحيم
وَالَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا (۱۲۲) لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلا نَصِيرًا (۱۲۳) وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا (۱۲۴) وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا (۱۲۵) وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطًا (۱۲۶)
ترجمه کلمه های آيات درس:
سَنُدْخِلُ: به زودی وارد خواهيم کرد، به زودی داخل خواهيم کرد
تَجْرِي: جاری است
تَحْت: زير
أَنْهَار: جمع«نَهر: نهر، رود»
خَالِدِينَ: جمع«خالِد: جاودان، جاويدان»
أَبَدًا: همیشه
وَعْد: وعده
أَصْدَقُ: صادق تر، راستگوتر
قِيل: سخن، گفتار
أَصْدَقُ قيلاً: راستگوتر، راست گفتارتر
لَيْسَ: نیست
أَمَانِيِّ: جمع«اُمنِیَّة: آرزو»
يَعْمَلْ: انجام دهد
يُجْزَ: جزا داده می شود
لا يَجِدْ: نمی يابد
نَصِير: يار، ياور
ذَكَر: مرد
أُنْثَى: زن
يَدْخُلُونَ: وارد می شوند، داخل می شوند
لَا يُظْلَمُونَ: ستم نمی بينند، مورد ستم قرار نمی گيرند، مورد ظلم واقع نمی شوند
نَقِير: (به اندازه) گودی پشت هسته خرما
أَحْسَنُ: بهتر، نيکوتر
أَسْلَمَ: تسليم کرد
وَجْه: چهره، صورت
مُحْسِن: نيکوکار، نیکی کننده
اتَّبَعَ: پيروی کرد
مِلَّة: آيين
حَنِيف: حقگرا
اتَّخَذَ: گرفت، برگزيد
خَلِيل: دوست خاص
نکات مناسب برای ترجمه آيه های درس:
۱.« سندخلهم جنات»؛ «جنات» از نظر دستور زبان عربی، دارای نقش مفعول فيه(قيد مکان) است و بيانگر مکان ورود مؤمنان است. در ترجمه فارسی این عبارت، قبل از قيد مکان حرف «در» آورده می شود: به زودی داخل خواهيم کرد آنان را در بهشت. البته در صورتی که به جای «در» از حرف «به» استفاده شود نيز مانعی ندارد.
۲.«وعد الله حقاً»: وعده خداست که حق است.
۳.«و من اصدق من الله قيلاً»؛ اولاً: «مَن» استفهامی(پرسشی) و به معنای «چه کسی؟» می باشد. ثانياً: «قيلاً» از نظر دستور زبان عربی، تمييز است و قبل از ترجمه آن «از نظر» آورده شود: و چه کسی صادق تر است از خدا از نظر سخن.
۴.«ولا یجد له»: و نمی يابد برای (خود)ش.
۵.«وهو مؤمن»؛ «و» حاليه و به معنای «درحالی که» می باشد: درحالی که او مؤمن است.
۶.«و مَن احسنُ ديناً»؛ اولاً: «مَن» استفهامی(پرسشی) و به معنای «چه کسی؟» است. ثانياً: «ديناً» تمييز است و در ترجمه فارسی، پيش از آن «از نظر» بياوريد: و چه کسی بهتر است از نظر دين.
۷.«وَ هو محسن»؛ «و» حاليه و به معنای «درحالی که» است: درحالی که او نيکوکار است.
۸.«و اتبع ملة ابراهيم حنيفاً»؛ حنيفاً حال است و در ترجمه فارسی، پيش از آن «درحالی که» يا «که» آورده شود: و پيروی کرد آيين ابراهيم را که حقگرا بود/درحالی که حقگرا بود.
---------------------------------------------------------------------------